Doorgaan naar hoofdcontent

Ik geef het meteen toe; ik heb graag gelijk.

Nee, dit wordt niet het zoveelste betweterige, pedanterige taallesje.

Ik voel alleen de sterke drang om even in de bres te springen voor een woord, dat op de lijst met vergeten woorden dreigt te belanden.
Ik heb het over: Meteen.
Met de betekenis: onmiddellijk, stante pede, op dit moment, subiet, ogenblikkelijk, dadelijk, direct.

Nu zegt u misschien: ‘Nah, hoezo? Meteen? Dat woord gebruik ik heel vaak, hoor.’
En dat wil ik dan best geloven, maar grote kans dat het toch niet waar is.


Ik hoorde het al een tijdje, maar tegenwoordig steeds vaker (en vaker):

‘Ik zal het gelijk even doen!’ 
‘Okee, de vijftiende om tien uur, ik zet het gelijk in mijn agenda.’ 
‘Het was zo glad vanmorgen, ik stapte naar buiten en ging gelijk op m’n bek.’

Dan denk ik altijd: wat nou gelijk?
Gelijk met wat?
Gelijk aan wat?


Even opzoeken in de Van Dale.




Gelijk heeft een heleboel betekenissen, maar geen daarvan is: onmiddellijk, stante pede, op dit moment, subiet, ogenblikkelijk, dadelijk of direct.

Voor gelijk heb je namelijk minstens twee dingen nodig. Die gelijk kunnen zijn.
(Behalve misschien voor gelijk in de betekenis van ‘gelijk hebben’, maar zelfs daar: iemand heeft immers gelijk als zijn mening samenvalt met de waarheid; ook twee dingen.)

Als je zegt: ‘Ik zal het gelijk even doen,’ dan slaat dat dus nergens op.
Want: gelijk met wat? Gelijk met…nu? Ofzo? 

Gelijk is geen synoniem van meteen!
Gewoon niet!

Hoewel synoniemenwoordenboeken het al wel vermelden. Tsja. En de Van Dale waarschijnlijk binnenkort ook.
Want zo gaat dat: iets sluipt de taal binnen, of dat nou een nieuw woord is of in dit geval een foutief gebruik van een bestaand woord, het slaat z’n tengels uit en gaat exponentieel groeien.
Er drijven een paar leliebladeren op het water en als je een paar dagen niet hebt gekeken ligt ineens de hele vijver vol.
Je houdt het niet tegen.

Ik snap alleen niet waaróm.
Gelijk, dat is namelijk best een lelijk woord.
Met zo’n ggg aan het begin.
En dan zo’n lelijke ij en dan kk op het eind. Kk!
Een woord dat je liever niet zou willen gebruiken, tenzij het echt moet.

En kijk dan eens naar meteen.
Dat is een fijn, zacht woord.
Het begint al met een lieve m. (De m is van mama. En de beginletter van de meeste voornamen in Nederland. Misschien zelfs van de wereld, dat weet ik niet zeker, maar het zou best kunnen, met alle Maria’s en Mohammeds.)

De vraag is: Waarom zijn we collectief een prima woord, dat heel goed zegt wat het zegt, langzamerhand aan het verruilen voor een lelijk woord, dat strikt gezien niet eens hetzelfde betekent?

Ik snap dat niet.

Ik zou het leuk vinden als we het proces nog een beetje konden vertragen. Dat iedereen, wanneer hij zichzelf gelijk (ggg kk!) hoort zeggen, even nadenkt of hij in dit geval niet liever meteen had gezegd?

En als u het niet voor mij wilt doen, dan toch: om een woord te redden.


En zo werd het toch een pedanterig, betweterig taallesje.

Reacties

Judith zei…
Zo eens! Ik heb geleerd dat 'gelijk' in deze context fout is, heb het jarenlang vervangen op mijn werk. Daar is nu geen beginnen meer aan maar voor mij oogt en klinkt het lelijk en onverzorgd. Soms wilde ik dat ik dergelijke ballast niet meesleepte...
Susy zei…
Wat? Wat zeg je allemaal mens.
Ik gebruik nooit gelijk. Behalve als ik gelijk heb.
Maar 'meteen' brengt zo lekker het Rotterdamse in me boven.
'Oh maid, wat léuk! Doe mai d'r metein twei!'

Whatever.
Ik heb geen tijd.
Dag.
Unknown zei…
Speciaal voor de ggg...kkk-beminners, het woord ogenblikkelijk, dat op een harde manier uitdrukt wat Novy zegt.
Terrebel zei…
Je hebt helemaal gelijk!
Janine zei…
Hahaha, wat grappig. Ja, nu je het zegt valt me dat bij Nederlanders inderdaad op...
Door dit soort sluipende taalvariaties merk ik meteen dat ik al jarenlang in het buitenland woon (over een paar jaar praat ik waarschijnlijk een heel verouderd Nederlands, of dat nou zoveel beter is?) ;-)
Anoniem zei…
Gek,ik ken niemand die dat zegt, en ik zeg zelf ook altijd meteen en niet gelijk.


Sanne

Populaire posts van deze blog

Nog 33 dagen tot Hawaii/Hawaï

Ik vrees dat ik u de komende maand dood ga gooien met geleuter over Hawaii. Nog even en u denkt: mens, ben je nou nog niet weg? Het spijt me. Maar aangezien ik ter plaatse nogal verstoken zal zijn van wifi, heeft u straks lekker drie weken rust. (Ik weet het trouwens wel, hoor. Dat in het Nederlands Hawaii eigenlijk zo moet worden geschreven: Hawaï. Niet met dubbel i, maar met één i, met stipjes. Vind ik ook eigenlijk mooier. Maar om een wat duistere reden heb ik op een bepaald moment gekozen voor de Amerikaanse schrijfwijze en nu hou ik daar maar zo'n beetje aan vast. Als u het erg vervelend vindt, dan mag u best  telkens als u Hawaii leest, dit in gedachten vervangen door Hawaï.) Maar wat ik dus wou zeggen: op de gangbare wereldkaart lijkt Hawaii al best heel spannend en ver weg enzo, maar gisteren stuitte ik op een wereldkaart waarbij de globe op een andere manier is losgeknipt, oftewel de zogenaamde Pacific-centered wereldkaart: Oeh. Das écht wel midden in de zee....

Het leven is een gedoetje and then you die

Ik denk de laatste tijd aan niemand zoveel als aan wijlen onze Dichter des Vaderlands  René Gude . Dat komt omdat ik het leven momenteel weer eens nógal een gedoetje vind. Ik heb het woord overigens niet van René Gude geleerd, ik gebruik het al heel lang, maar tegenwoordig moet ik daarbij dus altijd aan hem denken; hij heeft het woord bestaansrecht en verdieping gegeven. Het zou bijna tragisch kunnen zijn, als het niet zo fantastisch was! Ik bedoel: dat een filosoof, iemand de een groot deel van zijn leven heeft gewijd aan het bestuderen van de grote vragen des levens, uiteindelijk herinnerd gaat worden als de filosoof die zei dat 'het leven een gedoetje is'. Geniaal. Want dat is het namelijk gewoon! Uitgekleed en ontdaan van alle ‘bedoeling’ en opsmuk is het leven niet meer dan een gedoetje. Je zou zelfs rustig kunnen zeggen: een gedoe. Maar dat doen we niet, als we beschaafde mensen zijn, we zeggen: gedoetje. Niet om het te bagatellisere...

Stuk

Ik blogde voor het laatst op 17 juni : de dag voor ik 45 werd. Nog een dag eerder was mijn leven ingestort, maar ik was nog in de ontkenning. Dus ik schreef maar gewoon een stukje, over de publieke waan van de dag. Het was de laatste stuiptrekking, voorlopig. Want mijn leven was ingestort, en al snel was daar geen ontkennen meer aan. Mijn man, mijn echtgenoot, de vader van mijn kinderen, was vertrokken. Weggegaan en niet teruggekomen. (Het verwarrende was dat hij intussen op zijn beurt beweerde dat ik hem het huis uit had gezet. Wat me geen goed teken leek; als je het daarover al niet eens bent, dan kon het nog wel eens een zware dobber worden.) Nou moet ik toegeven dat ik inderdaad de woorden ‘ik wil je niet meer zien’ had uitgesproken, maar dat leek me eerlijk gezegd geen reden waarom hij de volgende dag niet op de stoep had kunnen staan met een bos rozen en excuses. (De woorden ‘ik wil je niet meer zien,’ zegt men doorgaans niet zomaar, immers.) M...